Hoe kies je de juiste racefietspedalen?

Samen met het zadel en het stuur vormen pedalen de contactpunten tussen fietser en machine. Bij wielrennen draait alles om efficiëntie en pedalen spelen hierin de hoofdrol.

In tegenstelling tot gewone fietspedalen, klik je bij racefietspedalen je schoen vast aan het pedaal. Hierdoor kun je niet alleen duwen tijdens de neerwaartse trapbeweging, maar ook trekken tijdens de opwaartse beweging. Dit zorgt voor een ronde, vloeiende trapbeweging en voorkomt energieverlies.

Omdat je voeten vastzitten, kunnen ze niet van de pedalen glijden. Dit is essentieel bij hoge snelheden, scherpe bochten, steile klimmen of explosieve sprints. Het geeft een gevoel van absolute controle over de fiets.

Een correct afgesteld pedaalsysteem houdt je voeten, knieën en heupen in een ergonomisch perfecte lijn. Dit vermindert de belasting op de gewrichten aanzienlijk en voorkomt hardnekkige knieblessures.

De markt voor racefietspedalen wordt gedomineerd door een aantal grote merken, elk met hun eigen filosofie, mechanismen en specifieke eigenschappen. We bespreken de vier belangrijkste systemen.

Shimano is de absolute gigant in de wielerwereld en het SPD-SL systeem (Shimano Pedaling Dynamics-S L) is dé standaard voor miljoenen wielrenners. SPD-SL maakt gebruik van een breed, kunststof plaatje (cleat) onder de schoen dat met drie bouten wordt vastgezet. Je klikt in door de voorkant van het plaatje in het pedaal te haken en de hiel krachtig naar beneden te duwen. Uitklikken doe je door de hiel naar buiten te draaien. Het systeem staat bekend om zijn enorme stabiliteit dankzij het brede platform. Dit zorgt voor een uitstekende drukverdeling onder de voet, wat 'hot spots' (branderige voeten) voorkomt. Shimano werkt met een kleurcodering voor de schoenplaatjes om de hoeveelheid bewegingsvrijheid (float) aan te geven: geel (6 graden speling, ideaal voor beginners), blauw (2 graden speling) en rood (0 graden speling, voor wedstrijdrijders). 

Het Franse merk Look vond in de jaren 80 het klikpedaal uit, gebaseerd op de technologie van ski-bindingen. De Look Keo-serie is de moderne evolutie hiervan en is zeer populair in het profpeloton. Look Keo lijkt qua werking sterk op Shimano SPD-SL. Het maakt ook gebruik van een driepuntsbevestiging en een vergelijkbare inklikbeweging. Look pedalen blinken uit in hun lichte gewicht en de verfijnde afwerking. De pedalen hebben vaak een aerodynamisch ontwerp. De veerspanning (hoe strak je vastzit) is bij veel modellen handmatig in te stellen met een inbussleutel of wordt geregeld via een carbon bladveer (zoals bij de Look Keo Blade). Ook Look gebruikt kleuren om speling aan te geven: zwart (0 graden), grijs (4,5 graden) en rood (9 graden).

Speedplay (tegenwoordig onder Wahoo) gooit het traditionele ontwerp volledig overboord. Waar bij Shimano en Look het mechanisme in het pedaal zit, zit het mechanisme bij Speedplay in het schoenplaatje. Het pedaal is een kleine, ronde 'lolly'. Je klikt in door simpelweg je voet recht bovenop het pedaal te zetten en naar beneden te duwen. Omdat het pedaal aan beide kanten gelijk is, hoef je nooit te kijken hoe het pedaal staat. Speedplay biedt bovendien een ongeëvenaarde mate van instelbaarheid. Je kunt de float, de zijdelingse positie én de hoek onafhankelijk van elkaar op de millimeter precies afstellen. Daarnaast is de 'stack height' (de afstand tussen je voetzool en de pedaalas) erg laag, wat zorgt voor een zeer directe krachtoverdracht.

Het Franse merk Time (tegenwoordig onder SRAM) heeft een trouwe schare fans vanwege hun unieke benadering van biomechanica. Time maakt gebruik van het ICLIC-systeem. Het pedaal staat als het ware 'open' wanneer je niet bent ingeklikt. Zodra je je voet erop zet, springt het mechanisme dicht. Dit maakt inklikken extreem laagdrempelig en moeiteloos. Time pedalen bieden naast rotatieve speling (draaien van de hiel) ook een unieke laterale speling. Dit betekent dat je voet tijdens het trappen ook een paar millimeter naar links of rechts kan schuiven. Dit vermindert de stress op de kniegewrichten aanzienlijk. Ze hebben tevens een erg groot contactoppervlak en zijn zeer licht.

Het aanbod is groot, maar hoe filter je hieruit het pedaal dat perfect bij jou past? Let bij je aankoop op de volgende persoonlijke criteria:

Heb je snel last van je knieën of ben je blessuregevoelig? Kies dan voor een systeem met voldoende 'float' en een soepele beweging. Time en Wahoo Speedplay zijn in dit geval de absolute winnaars. Zij dwingen je voet niet in een starre positie, maar laten je lichaam zijn natuurlijke bewegingsbaan volgen.

Ben je een beginnende wielrenner en vind je het spannend om vast te klikken? Shimano SPD-SL (met gele plaatjes) is erg vergevingsgezind en de veerspanning kan heel los worden afgesteld. Ook het ICLIC-systeem van Time is ideaal voor beginners omdat het inklikken nauwelijks kracht kost. Ben je een ervaren wedstrijdrijder die maximale stijfheid zoekt? Dan zijn de Look Keo Blade of de carbon varianten van Shimano (Ultegra/Dura-Ace) met minimale float de beste optie.

Moet je tijdens je ritten vaak stoppen voor stoplichten of loop je wel eens een koffietentje binnen? Met racefietsplaatjes loopt men over het algemeen onhandig omdat de plaatjes onder de zool uitsteken. Shimano en Look hebben rubberen grip-pads op de plaatjes om uitglijden te voorkomen. Wahoo Speedplay levert speciale 'walkable cleats' die het rubberen mechanisme beschermen en het lopen iets natuurlijker maken.

Shimano blinkt uit in duurzaamheid; de lagers gaan duizenden kilometers mee zonder onderhoud en de pedalen zijn nagenoeg onverwoestbaar. Look biedt vaak de beste gewicht-prijsverhouding in het middensegment. Speedplay is over het algemeen iets duurder in aanschaf en vereist wat meer periodiek onderhoud (smeren van de plaatjes).

Er bestaat geen universeel 'beste' racefietspedaal; er is alleen een pedaal dat het beste past bij jóúw lichaam, doelen en budget.

Shimano SPD-SL met gele plaatjes en het Time ICLIC-systeem zijn ideaal voor beginners dankzij hun gebruiksvriendelijke inklikmechanisme en soepele bewegingsvrijheid.

Wahoo Speedplay en Time-pedalen zijn het meest knievriendelijk omdat ze veel bewegingsvrijheid bieden en de natuurlijke trapbeweging ondersteunen.