Terugtraprem en freewheel: wat is het verschil?

De begrippen zijn eigenlijk een beetje scheef. Ook een e-bike met terugtraprem heeft technisch gezien een vrijloop: je kunt rollen zonder dat de pedalen meedraaien. Trap je de crank naar achteren, dan grijpt de rem die in de achternaaf zit. In de winkel betekent de omschrijving "e-bike met freewheel" daarom bijna altijd iets anders, namelijk: deze fiets heeft geen terugtraprem. Je remt voor en achter met hendels aan het stuur.

Dat verschil bepaalt meer dan je op het eerste gezicht denkt. Het beïnvloedt hoe je bij het stoplicht je pedalen zet, hoe je snelheid mindert terwijl je een hand uitsteekt, en welke onderdelen op de fiets mogelijk zijn. Bij een freewheel draai je de crank vrij naar achteren tot in een gunstige startpositie. Daar staat tegenover dat je beide bedrijfsremmen met je handen bedient.

Op papier kom je met beide oplossingen even goed weg. Een fiets, en dus ook een gewone pedelec, heeft twee onafhankelijk van elkaar werkende remmen nodig. Bij een e-bike met terugtraprem neemt de naafrem gewoonlijk het achterwiel voor zijn rekening en een handrem het voorwiel. Modellen zonder terugtraprem hebben per wiel een eigen remhendel.

Heb je in het tijdperk van de schijfrem nog een terugtraprem nodig?

Puur technisch is het antwoord voor de meeste e-bikes: nee. Twee goed doseerbare handremmen kunnen alle gewone remtaken overnemen. Vooral hydraulische schijfremmen bieden veel remkracht, laten zich fijn controleren en gaan beter om met het extra gewicht van een elektrische fiets. Op langere afdalingen voeren de remschijven de warmte ook gerichter af dan een gesloten terugtraprem in de achternaaf.

Dat betekent niet dat de terugtraprem heeft afgedaan. Bij e-bikes die daarnaast handremmen op voor- en achterwiel hebben, wordt hij een derde bedieningsmogelijkheid. Je kunt blijven afremmen terwijl je een hand uitsteekt, en je hebt een vertrouwd alternatief als remmen met je voeten je makkelijker afgaat. Wil je weten hoe je je remmen in topvorm houdt, dan lees je in onze gids hoe je de remmen van een elektrische fiets zelf afstelt waar je op moet letten.

Terugtraprem en freewheel naast elkaar

Criterium	Terugtraprem	Freewheel zonder terugtraprem
Bediening achter	druk achterwaarts op de pedalen	remhendel aan het stuur
Pedalen achteruit zetten	alleen binnen de vrije slag	altijd mogelijk
Typische versnelling	naafversnelling	naafversnelling of derailleur
Remgevoel	vertrouwd, maar minder fijn te doseren	met moderne handremmen erg goed te doseren
Lange afdalingen	beperkt geschikt als continue rem	met passende schijfremmen duidelijk in het voordeel
Modelaanbod	vooral stads- en comfortmodellen	van stad en trekking tot e-mountainbike
Past vooral bij	vlakke dagelijkse ritten en gewenning aan terugtrappen	tochten, heuvels en sportiever rijden

Hoe voelt een e-bike met terugtraprem in het dagelijks gebruik?

Wie jarenlang met een terugtraprem heeft gefietst, hoeft er nauwelijks bij na te denken. Een druk naar achteren en het achterwiel mindert snelheid. Juist op rustige stadsroutes voelt dat aangenaam vertrouwd. Praktisch is bovendien dat je bij het afslaan met één hand een teken kunt geven en tegelijk via de pedalen snelheid uit de fiets kunt halen.

Het addertje verschijnt pas bij de volgende start voor het stoplicht. Staat het voorste pedaal na het stoppen ongelukkig, dan kun je de crank niet zomaar ver naar achteren draaien. Te veel achterwaartse beweging zet de rem al in werking. Je moet de fiets een stukje vooruit laten rollen, de crank optillen of vanuit een minder krachtige positie wegrijden. Op een gewone fiets is dat vooral lastig, op een zwaardere e-bike maakt het het veilig wegrijden merkbaar moeilijker.

Ook bij het remmen blijft de terugtraprem een achterwielsysteem. Rem je krachtig, dan verplaatst het gewicht zich naar voren en wordt het achterwiel lichter. Daarom vervangt een terugtraprem nooit een goed werkende voorrem.

Hoe rijdt een e-bike met freewheel?

Bij een e-bike zonder terugtraprem blijft de crank vrij naar achteren beweegbaar. Je zet het pedaal voor de start op ongeveer één tot twee uur en rijdt met één nette trapbeweging weg. In stop-and-go verkeer is dat echte winst. Vooral bij een zware lage instapper met boodschappentassen helpt een goede startpositie om de fiets rustig en recht in beweging te brengen.

Remmen doe je met twee hendels. Zo kun je de voor- en achterrem apart en tegelijk doseren. Moderne hydraulische schijfremmen leveren met relatief weinig handkracht veel en goed controleerbare remkracht. Dat past bij langere afdalingen, een hoger totaalgewicht en wisselende wegdekken. Het freewheel zelf remt overigens helemaal niet. Gebruik je maar één hendel, of weet je niet welke hendel welke rem aanstuurt, dan geef je een groot deel van je controle weg.

"Een terugtraprem is geen automatische seniorenuitrusting, en een freewheel is geen bewijs van sportiviteit."

De belangrijkste voor- en nadelen

Systeem	Voordelen	Nadelen
Terugtraprem	vertrouwde bediening met je voeten en weinig techniek aan het stuur; afremmen kan terwijl één hand een teken geeft	minder fijne dosering en beperkt geschikt voor lange afdalingen; de beperkte pedaalpositie maakt wegrijden lastiger
Freewheel	pedalen vrij te positioneren voor wegrijden, bochten en manoeuvreren; grote keuze in versnellingen, motoren en krachtige remsystemen	beide remmen moeten met de handen betrouwbaar bediend worden; remblokken, schijven of velgen vragen regelmatige controle

Welke variant remt veiliger?

Op die vraag wint geen van beide systemen zonder meer. Veiligheid komt uit een passend remsysteem, een goede staat van onderhoud en een bediening die je ook in een schrikmoment beheerst.

Met twee krachtige handremmen verdeel je de remkracht heel fijn tussen voor- en achterwiel. Bij nat weer, in een afdaling en bij een sportiever tempo is dat een duidelijk voordeel. Je moet dan wel beide hendels samen en gedoseerd gebruiken. Wie uit angst voor het voorwiel alleen achter remt, verlengt de remweg onnodig, en dat geldt net zo goed als de achterrem met de voeten wordt bediend.

De terugtraprem kan juist een waardevolle tweede bedieningsmogelijkheid zijn als je knijpkracht beperkt is of je je met die vertrouwde voetbeweging zekerder voelt. Sommige fietsers komen er echter slechter mee uit de voeten, precies omdat de crank niet vrij naar achteren wil. Anderen kunnen via hun benen niet genoeg druk opbouwen. Een eerlijke proefrit zegt hier meer dan welk leeftijdslabel ook.

Stad, tour of heuvels: waar past welk systeem?

Op vlakke dagelijkse routes komt de terugtraprem het zuiverst tot zijn recht. Je rijdt naar de bakker, door het park en over overzichtelijke fietspaden, remt eerder kort dan minutenlang en wilt een versnelling die weinig aandacht vraagt. Zit die beweging er sinds je kindertijd in, dan is er weinig reden om dat spiergeheugen niet te blijven gebruiken. Twijfel je tussen een naaf en een derailleur, dan helpt onze vergelijking van naafversnelling versus derailleur je verder.

Voor langere tochten en heuvelachtige routes zouden wij meestal kiezen voor een freewheel met twee goede handremmen. In een lange afdaling wil je remkracht fijn doseren en warmte kwijtraken via remvlakken die daarvoor gemaakt zijn. Een terugtraprem zit gesloten in de naaf en is geen ideale continue rem. Bovendien vind je zonder terugtraprem veel meer trekkingfietsen met stevige schijfremmen en een breder bereik aan verzet. Rij je vooral naar je werk, dan geeft onze gids over de juiste e-bike voor woon-werkverkeer extra houvast.

Welke rol spelen motor en versnelling?

Een terugtraprem zit in de achternaaf. Daarom vind je hem vooral samen met een naafversnelling en een compatibele middenmotor. Er bestaan versnellingsnaven die uitdrukkelijk voor e-bikes zijn ontwikkeld en een terugtraprem hebben, maar niet elke combinatie van motor en versnelling ondersteunt dat concept. Een naafmotor in het achterwiel en een aparte terugtrapnaaf vragen bovendien dezelfde plek.

Zonder terugtraprem wordt de keuze een stuk groter. Mogelijk zijn naafversnellingen met een aparte handrem, derailleurs, riemaandrijvingen en vrijwel alle sportieve platformen. Het freewheel legt je daarbij niet vast op schijfremmen: ook velg- of rollerbremmen worden met de hand bediend. Beslissend is dus niet alleen de vraag terugtraprem of freewheel, maar het complete pakket van motor, versnelling, remmen en gebruiksdoel.

Kun je een terugtraprem inbouwen of weglaten?

In theorie is aan een fiets bijna alles te verbouwen. In de praktijk is deze wissel zelden een klein klusje. Voor een terugtraprem heb je een passende achternaaf nodig, een bevestiging voor de remarm en een compatibele aandrijving. Ga je over naar een freewheel, dan heb je een zelfstandige achterrem nodig met de juiste bevestiging en bediening.

Bij een e-bike komen daar de vrijgaven van de fabrikant en de belasting door de motor bij. Meestal is het goedkoper en technisch netter om direct het passende model te kopen. Van een remsysteem dat niet bij je past maken een paar uur in de werkplaats zelden een liefdesverhaal. Hoe je een gebruikte e-bike verder in topvorm houdt, lees je in onze tips over het onderhoud van je elektrische fiets.

Zo beslis je tijdens de proefrit

Rijd beide varianten zo kort mogelijk na elkaar. Rem niet één keer op de parkeerplaats, maar simuleer je dagelijkse ritten: stoppen, een voet aan de grond zetten, de pedalen voor de start positioneren, weer wegrijden en bij de volgende poging met één hand een teken geven. Test daarna op een veilig en vrij stuk weg hoe gecontroleerd je met beide remmen krachtiger afremt.

• Kom je na een paar stops betrouwbaar in je startpositie?
• Bereik je beide hendels zonder je handen te verplaatsen?
• Kun je genoeg handkracht opbrengen, ook met handschoenen aan?
• Houd je de fiets bij het duwen vast met één handrem?

Let daarbij minder op de eerste tien meter en meer op de rust en de controle na een paar stops. Juist op een e-bike met dat extra gewicht zijn die vragen belangrijker dan een nostalgisch gevoel.

Onze mening

Voor de meeste fietsers is een e-bike met freewheel en twee goed doseerbare handremmen de flexibelste keuze. Je positioneert de pedalen vrij, hebt meer keuze in motor, versnelling en type fiets, en staat er op tochten en in afdalingen beter voor.

Een e-bike met terugtraprem past als je vooral vlak en ontspannen rijdt, de voetbediening zeker beheerst en precies dat vertrouwde rijgevoel wilt. Kies een terugtraprem niet automatisch vanwege je leeftijd en een freewheel niet automatisch vanwege sportiviteit.

"Neem het systeem waarmee je kunt wegrijden, remmen en manoeuvreren zonder erover na te denken."

Veelgestelde vragen